Piątka najważniejszych artystów dla lidera ELO.

 

 

 

"Uwalniam" dzisiaj kolejny post, kóry dośc długo czekał na publikację. Do sekcji MIX, jednej z najczęściej odwiedzanych przecz czytelników tego portalu (tak naprawdę trudno go nazwać blogiem, prawda?).  Wspomnienia Jeffa Lynne'a (lidera Electric Light Orchestra i legendarnego producenta), wielkiego fana, także przyjaciela The Beatles. Swego czasu muzyk został poproszony o  wymienienie 5-ciu osób ze świata muzyki, artystów, którzy ukształtowali jego życie i pozostali mu najbliżsi. Wiemy, że za każdą wielką muzyczną drogą stoi ktoś więcej niż tylko talent – stoją ludzie, którzy dają oparcie, inspirują i zostają najbliżej, kiedy gasną światła reflektorów. 
W przypadku Jeffa Lynne'a ta piątka osób miała absolutnie wyjątkowe znaczenie dla jego życia,
wrażliwości i całej drogi twórczej. Gdy znalazłem ten film w sieci, to przyznam się, że czterech osób w tym zestawieniu się spodziewałem (i nie zawiodłem się), ciekaw byłem piątej i zaskoczyła mnie. Przy okazji zapraszam na mój TOP45 Electric Light Orchestra. 


Kiedy patrzę wstecz, jest kilka osób, co do których czuję, że miałem niezwykłe szczęście, że je poznałem. I nie mam na myśli tego „szczęścia” w sposób, o którym ludzie zazwyczaj mówią – nie nagrody, nie hity na listach przebojów, nie znane nazwiska na liście sesyjnej. Mówię o tej drugiej rzeczy. O tym, czego nie da się wpisać do CV: o telefonie o szóstej rano, który wszystko zmienia; o człowieku w samochodzie pokazującym ci swoje sekretne ciastka; o Beatlesie krzyczącym z dołu schodów o owsiance. To są rzeczy, które noszę ze sobą do dziś – nie listy przebojów, nie trofea, ale ludzie. Jeśli pytasz mnie, kogo kochałem najbardziej... muszę zacząć od głosu, który dotarł do mojego radia w Birmingham i już nigdy ze mną nie został. Był ten, którego wielbiłem z daleka, ten, który pokazał mi, jak brzmi prawdziwa przyjaźń, ten, który był dla mnie rodzonym bratem, ten, na którego musiałem zasłużyć, oraz duch na kasecie w Abbey Road.


Roy Orbison. Roy Orbison był najlepszym piosenkarzem, jakiego kiedykolwiek słyszałem – nie jednym z najlepszych, po prostu najlepszym. Wiem, że ludzie używają takich słów lekko, mówiąc, że ktoś jest „najlepszy”, gdy mają na myśli, że go lubią. Ale ja mówię to jako czysty, mierzalny fakt.
  Jako dzieciak siedziałem w sypialni w Birmingham i godzinami słuchałem „Crying”. Nie mogłem pojąć, jak człowiek może wydawać z siebie taki dźwięk. To nie brzmiało jak śpiew – to wyglądało tak, jakby po prostu otwierał usta i wylewał się z niego czysty ból. Siedziałem w słuchawkach, nie poruszając się, pozwalając, by to wszystko mnie obmywało. Moja mama wołała ze schodów, że obiad gotowy, a ja jej nie słyszałem. Byłem gdzieś indziej – byłem wewnątrz tego głosu. I myślę, że właśnie wtedy po raz pierwszy zrozumiałem, co może zrobić muzyka: nie zabawić cię, nie odwrócić twojej uwagi, ale dotrzeć w głąb ciebie i odnaleźć to, o istnieniu czego nawet nie wiedziałeś.
   Dekady później stał w moim studiu – ten sam człowiek w ciemnych okularach, stojący niemal bez ruchu. A ja siedziałem przy konsolecie, myśląc: „No proszę, to jest ten moment, tylko tego nie zepsuj”. Przypomniałem mu, kim jest, bo Roy nagrywał wcześniej z ludźmi, którym na nim nie zależało, ludźmi, którzy nie wkładali serca w muzykę. Zapomniał, kim jest – tak długo traktowano go jak artystę od nostalgii, że sam zaczął w to wierzyć. Więc powiedziałem mu: „Roy, jesteś Royem Orbisonem. Jesteś najlepszym piosenkarzem, jaki kiedykolwiek żył. Po prostu zaśpiewaj to w ten sposób”. I zaśpiewał „You Got It”. To było po prostu idealne. Głos wrócił, bo tak naprawdę nigdy nie zniknął – potrzebował tylko kogoś, kto mu o tym przypomni.
   Ale to, co pamiętam najbardziej, to nawet nie muzyka. To były... ciastka. Roy nie powinien był jeść ciastek – chyba na polecenie lekarza – a trzymał ich zapas w bagażniku swojego samochodu. Pewnego dnia mówi do mnie: „Jeffrey, chodź i spójrz na to”. (Zawsze nazywał mnie Jeffrey, nigdy Jeff – ta dodatkowa sylaba była pełna czułości, nieco formalna, tak jak starszy przyjaciel zwraca się do młodszego). Otwiera bagażnik, a tam całe mnóstwo ciastek. „Wybieraj, dostajesz pierwszeństwo” – mówi. Głos, który śpiewał o rozpaczy, pokazuje mi kontrabandowe słodycze na parkingu w Los Angeles. Tego nie da się wymyślić. To było tak ludzkie, głupie, słodkie i zwyczajne. I chyba właśnie za to kochałem go najbardziej – nie za sam głos, ale za człowieka, który stał za nim i chciał podzielić się ciastkami.
   A potem odszedł. Otrzymałem telefon o szóstej rano – anonimowy głos powiedział tylko: „Pan Orbison nie żyje” – i rozłączył się. Musiałem włączyć radio, żeby sprawdzić, czy to prawda. „You Got It” dopiero co wyszło, właśnie do siebie wrócił i nagle go zabrakło. Ale nie myślę o tym; myślę o ciastkach i o tym, jak nazywał mnie Jeffrey.
   


Paul McCartney. A potem był Paul. Muszę być z wami szczery – na uznanie Paula musiałem sobie zasłużyć. George mnie przyprowadził, George był moim przyjacielem i mi ufał, ale Paul nie był tego taki pewien. Zastanawiał się, czy nie jestem człowiekiem George’a, czy nie stanę po jego stronie w dawnych sporach. The Beatles mieli za sobą całą tę historię, cały ten bagaż, a ja byłem jakimś producentem z Birmingham w samym środku tego wszystkiego. Obserwował mnie. Wiedziałem, że to robi.

  Właśnie dlatego przepracowałem całą noc nad utworem „Free as a Bird” – nie chciałem wyjść na idiotę, jeśli mi nie wyjdzie. Skończyłem około drugiej w nocy, ustawiając wokal Johna w rytmie, a Paul przyszedł następnego dnia, posłuchał i powiedział: „Dobra robota, Jeff, udało ci się”. A potem mocno mnie przytulił. Beatles mnie przytulił! Byłem wniebowzięty. Do dziś czuję dreszcz, kiedy o tym myślę.
  Ciekawe w Paulu jest też to, że on nie czyta nut. Zresztą ja też nie, i nikt z nich tak naprawdę nie czytał. Powiedział mi kiedyś: „Wszystko wymyślamy na bieżąco, prawda?”. A ja na to: „Tak, dokładnie o to chodzi, w tym cała sztuka”. Brzmi jak żart, ale nie jest. To najbardziej szczera rzecz, jaką kiedykolwiek usłyszałem o tworzeniu muzyki: idziesz za swoim słuchem, próbujesz czegoś, słuchasz, dopasowujesz. Żadnej teorii, żadnych zasad – tylko brzmienie. I dlatego dogadaliśmy się na końcu.

 
  Kiedy poprosił mnie, żebym pomógł mu przy albumie „Flaming Pie”, świetnie się bawiliśmy – on, ja, Ringo i Steve Miller w jego studiu w Sussex. Pamiętam, jak stałem w kuchni i słyszałem, jak on i George śpiewają harmonie w piosence Johna. Pomyślałem sobie: „Boże, brzmią tu jak The Beatles”. I oczywiście, że tak brzmieli – bo to byli The Beatles, tylko dwóch facetów śpiewających w kuchni. I do tej pory Paul nazywa mnie „Jet Flynn” – nikt inny tak do mnie nie mówi, tylko on.

George Harrison. George był inny. George był prawdziwym przyjacielem, a nie tylko bohaterem z plakatów czy głosem z płyty. Zaczęło się w najdziwniejszy sposób: jadłem kolację z Dave'em Edmundsem i wychodząc, Dave krzyknął przez ulicę: „Aha, George Harrison prosił mnie, żebym zapytał, czy nie chciałbyś popracować z nim nad nową płytą!”. Zaproszenie zmieniające życie, rzucone mimochodem na londyńskiej ulicy – to cały George.
  Zanim jeszcze nagraliśmy choćby jedną nutę, powiedział: „Jedź ze mną do Australii, jest tam Grand Prix, po prostu spędzimy razem czas”. Pomyślałem: „Co? Beatles chce sprawdzić, czy mnie polubi?”. Taki właśnie był George. Nie szukał producenta – szukał przyjaciela. I od razu przypadliśmy sobie do gustu. Sprawił, że poczułem się swobodnie – w końcu jestem chłopakiem z Birmingham siedzącym z Beatlesem, a on zachowywał się po prostu... jak George. Był niesamowicie zabawny. Ludzie uważają go za „cichego Beatlesa”, tego duchowego i poważnego. Owszem, był uduchowiony, ale miał też ogromne poczucie humoru i uwielbiał psikusy. To on wymyślił cały ten projekt Traveling Wilburys jako żart – zadzwonił do Boba, Roya, Toma i do mnie, mówiąc: „Załóżmy zespół” i powymyślał nam fałszywe imiona (ja byłem Otis, on Nelson). To był żart, który wymknął się spod kontroli i stał się czymś pięknym.
  I owsianka! Muszę wam opowiedzieć o owsiance. Kiedy kręciliśmy materiał do "The Beatles Anthology", mieszkaliśmy w domkach na terenie posiadłości Paula. Każdego ranka George krzyczał z dołu schodów: „No dalej, ty leniwa buło, owsianka gotowa!”. Beatles robiący mi owsiankę, a potem szliśmy pracować nad nową piosenką The Beatles. Nie da się opisać tego absurdu i ciepła. Ten codzienny rytuał pomagał mi okiełznać lęk – bałem się, że coś zepsuję, że zawiodę The Beatles. Ale wtedy George wrzeszczał o owsiance i myślałem: „Cóż, przynajmniej zjadłem śniadanie, przynajmniej tu jestem”. Zmarł, a ja bardzo za nim tęsknię. Dokończyłem jego ostatni album "Brainwashed" razem z jego synem Dannym i przeprosiłem go w duchu: „Przepraszam, George, chyba wyszło to trochę bardziej wypolerowane, niż chciałeś”. Ale pewnie by to zrozumiał.



Tom Petty.  Tom Petty był jak brat. Usłyszał "Cloud 9" [George'a Harrisona], album, który wyprodukowałem, podniósł słuchawkę i po prostu zapytał: „Masz ochotę zrobić ze mną kilka piosenek?”. Bez pośredników, bez menedżerów i negocjacji – po prostu muzyk, który usłyszał coś, co pokochał, i chciał stworzyć z tego coś więcej. Odpowiedziałem: „Tak, oczywiście”. I tak zrobiliśmy "Full Moon Fever". Ten album zmienił dla mnie wszystko – otworzył każde drzwi, doprowadził do Roya, do Wilburys, do absolutnie wszystkiego.
 Tom podchodził do muzyki jak fan. Kochał ją. Uwielbiał samo brzmienie i chciał tworzyć rzeczy, których sam chciałby słuchać. Zupełnie mi ufał; nie trzymał się kurczowo swoich piosenek, pozwalał mi eksperymentować. Miał taki głos – niepoprawnie wyszkolony, ale taki, w którego każdemu słowu wierzyłeś. Nie da się wyprodukować szczerości, a Tom ją po prostu miał.



 A Traveling Wilburys? To były po prostu cztery czy pięć chłopów w pokoju, jedzących obiad, piszących teksty na kolanie i wymyślających fikcyjne postacie. Tom był „Charlie T. Jr.” i oddał się temu całkowicie, uwielbiając ten żart. I to właśnie brakuje mi najbardziej – nie płyt ani hitów, ale wspólnego śmiechu, obiadów i głupich rozmów o niczym. Odszedł nagle, bez żadnego pożegnania. Wciąż słyszę jego świszczący, zaraźliwy śmiech i myślę: „Tak, to cały Tom”.
 

Dell Shannon. To ta nieszczęśliwa rzecz – nigdy nie zdążyłem mu powiedzieć, co jego muzyka dla mnie znaczyła. Ale piosenka „Runaway” była jedną z pierwszych płyt, w których się zakochałem. Ten dziwny, płaczący, elektroniczny dźwięk syntezatora przecinający utwór – byłem wtedy małym chłopcem i kiedy to usłyszałem, pomyślałem: „Co u licha to jest?!”. Brzmiało, jakby przyleciało z innej planety. I to był ten moment, w którym połączyłem kropki i zrozumiałem, że muzyka może być dziwna, zwariowana i piękna jednocześnie.
  Nie bał się być inny. Pozwolił, by to emocje dyktowały brzmienie. To od niego nauczyłem się przyzwolenia na dziwność – na umieszczenie w piosence dźwięku, którego nikt się nie spodziewa. A jego głos... wysoki, udręczony, drżący. Brzmiał, jakby miał się w każdej chwili załamać. To była czysta bezbronność. I właśnie tę wrażliwość, ten specyficzny, samotny i szczery smutek goniłem później w swojej własnej muzyce. Utwory takie jak "Telephone Line" to w zasadzie piosenki Della Shannona ubrane w smyczki i chórki. Nigdy nie zdążyłem mu podziękować, ale te piosenki wciąż tu są.



 

John Lennon. Nigdy go nie poznałem. Odszedł, zanim zdążyłem uścisnąć mu dłoń. Ale produkowałem jego głos. Siedziałem w tym samym studiu w Abbey Road, gdzie The Beatles nagrywali swoje największe dzieła, i słuchałem kasety, na której John śpiewał "Free as a Bird" w swoim nowojorskim mieszkaniu – cichy, cienki, niezapomniany wokal. I myślałem sobie: „Ja produkuję utwór The Beatles. Jak do tego doszło?”. Byłem absolutnie przerażony. Bałem się, że coś zepsuję, bo to nie była zwykła piosenka – to był John Lennon, człowiek, którego głos zdefiniował całe stulecie. A ja, chłopak z Birmingham, który kiedyś zakradł się do Abbey Road na nagrania "White Album", no  i został uprzejmie wyproszony, teraz siedziałem przy konsolecie i mówiłem Paulowi McCartneyowi, żeby spróbował zaśpiewać harmonię jeszcze raz. Ten absurd był niesamowity. Czekałem, aż ktoś poklepie mnie po ramieniu i powie: „Przepraszam stary, pomyliłeś pokoje”, ale nikt tego nie zrobił. Pozwolili mi robić swoje.
  Głos na kasecie był niesamowicie intymny – bez żadnych pogłosów, bez cyzelowania, po prostu człowiek sam z magnetofonem, śpiewający coś, co nie wiedział, czy ktokolwiek usłyszy. To właśnie próbowałem zachować: tę samotność i kruchość, bo to czyniło Johna wielkim. I kiedy Paul usłyszał gotowy utwór i mnie przytulił, wiedziałem, że to jedna z tych rzeczy, z których będę dumny do końca życia. Nikomu innemu nie dane było wyprodukować The Beatles w ten sposób, a mnie się udało.

  


 

Kiedy tak o tym myślę, zdaję sobie sprawę, że to, co mi po tym wszystkim zostało, to wcale nie muzyka, płyty czy nagrody. To te małe rzeczy: ciastka w bagażniku, owsianka na schodach, kaseta na biurku w Abbey Road, śmiech, przezwiska, rozmowy o niczym. Mam 78 lat, wciąż o nich myślę i wciąż za nimi tęsknię. Takie jest chyba prawo miłości – dostajesz wspaniałe wspomnienia, ale musisz też nieść brzemię straty. Mimo to nie zamieniłbym tego na nic na świecie. Zrobiłbym to wszystko jeszcze raz, od samego początku.
 


Historia The Beatles
History of  THE BEATLES

 



Brak komentarzy:

Prześlij komentarz