Tak po prostu kochałem Johna, Paula i George'a. Uwielbiałem tę pierwszą linię. I wiecie, robiliśmy w weekendy po godzin między sobą, a ja tam byłem na ostatnim gigu, wiecie, po prostu siedząc tam, patrząc na pierwszą linię i prosząc o piosenki.
Zabawna rzecz z historią jest taka, że zazwyczaj nie wiesz, że w niej jesteś. Ludzie patrzę teraz wstecz na The Beatles i widzą czterech chłopaków na fotografiach. Wszystko wydaje się ważne, każda sesja w studiu staje się legendarna, każda rozmowa podobno coś znaczyła. Przez połowę czasu wcale tak tego nie czuliśmy. Przez połowę czasu próbowaliśmy znaleźć przyzwoitą filiżankę herbaty, a przez drugą połowę kłóciliśmy się o to, co będzie dalej. A gdzieś pomiędzy stworzyliśmy kilka płyt.
To dziwna część bycia w otoczeniu genialnych muzyków – nie zawsze zauważasz ten geniusz, kiedy to się dzieje. Jesteś zbyt blisko. Ktoś gra coś nadzwyczajnego, a ty nie wstajesz i nie klaszczesz, tylko mówisz „Jo, wystarczy”. A potem lat później wszyscy chcą wiedzieć dokładnie, co się stało.
Miałem szczęście, naprawdę wielkie szczęście. Siedziałem w pokojach z ludźmi, którzy potrafili usłyszeć rzeczy, których reszta z nas jeszcze nie słyszała. Z ludźmi, którzy potrafili wziąć instrument i zmienić temperaturę w pomieszczeniu. Od czasu do czasu ktoś zrobił coś, co sprawiało, że nawet inny muzyk zatrzymywał się i myślał „Jasna cholera, skąd to się wzięło?”.
Nie jestem zainteresowany ocenianiem czy porównywaniem muzyków, nigdy nie byłem. Muzyka to nie igrzyska olimpijskie, nie ma linii mety. Ale są ludzie, których pamiętasz nie dlatego, że grali najszybciej, i nie dlatego, że znali najwięcej chwytów. Pamiętasz ich, ponieważ coś się działo, kiedy grali.
Zabawna rzecz z historią jest taka, że zazwyczaj nie wiesz, że w niej jesteś. Ludzie patrzę teraz wstecz na The Beatles i widzą czterech chłopaków na fotografiach. Wszystko wydaje się ważne, każda sesja w studiu staje się legendarna, każda rozmowa podobno coś znaczyła. Przez połowę czasu wcale tak tego nie czuliśmy. Przez połowę czasu próbowaliśmy znaleźć przyzwoitą filiżankę herbaty, a przez drugą połowę kłóciliśmy się o to, co będzie dalej. A gdzieś pomiędzy stworzyliśmy kilka płyt.
Miałem szczęście, naprawdę wielkie szczęście. Siedziałem w pokojach z ludźmi, którzy potrafili usłyszeć rzeczy, których reszta z nas jeszcze nie słyszała. Z ludźmi, którzy potrafili wziąć instrument i zmienić temperaturę w pomieszczeniu. Od czasu do czasu ktoś zrobił coś, co sprawiało, że nawet inny muzyk zatrzymywał się i myślał „Jasna cholera, skąd to się wzięło?”.
Nie jestem zainteresowany ocenianiem czy porównywaniem muzyków, nigdy nie byłem. Muzyka to nie igrzyska olimpijskie, nie ma linii mety. Ale są ludzie, których pamiętasz nie dlatego, że grali najszybciej, i nie dlatego, że znali najwięcej chwytów. Pamiętasz ich, ponieważ coś się działo, kiedy grali.
Ale chcę zacząć od Harry'ego, ponieważ w przypadku Harry'ego Nilssona muzyka to była tylko połowa historii. Drugą połową było przetrwanie wieczoru. Harry potrafił wejść w absolutnie normalny wieczór i upewnić się, że nie pozostanie normalny zbyt długo. Taki był Harry zabawny, nieprzewidywalny, hojny, czasami całkowicie niemożliwy – i kochałem go.
Ale pod całym tym hałasem krył się nadzwyczajny muzyczny umysł. Ludzie czasami o tym zapominają, bo historie stały się tak ogromne. Harry znał wszystkich, bywał wszędzie i jakoś kłopoty zawsze wiedziały, gdzie się zatrzymał. A potem słuchasz płyt i nagle nic z tego nie ma znaczenia.
Ten głos potrafił być piękny w jednej chwili, a w następnej łamać serce. Rozumiał harmonię, rozumiał melodię, a co ważniejsze – rozumiał, jak sprawić, by coś skomplikowanego brzmiało tak, jakby po prostu spadło z nieba. To prawdziwy talent. John kochał twórczość Harry'ego, Paul też. Wszyscy wiedzieliśmy, jak był dobry.
Harry nie musiał stać na scenie i machać rękami, żeby cokolwiek udowodnić. W zasadzie słynął z tego, że niespecjalnie interesowało go granie koncertów. Wyobraźcie sobie to wokalista, który niespecjalnie chciał wychodzić i śpiewać dla wszystkich. Całkiem podziwiałem tę odwagę.
Ten głos potrafił być piękny w jednej chwili, a w następnej łamać serce. Rozumiał harmonię, rozumiał melodię, a co ważniejsze – rozumiał, jak sprawić, by coś skomplikowanego brzmiało tak, jakby po prostu spadło z nieba. To prawdziwy talent. John kochał twórczość Harry'ego, Paul też. Wszyscy wiedzieliśmy, jak był dobry.
Harry nie musiał stać na scenie i machać rękami, żeby cokolwiek udowodnić. W zasadzie słynął z tego, że niespecjalnie interesowało go granie koncertów. Wyobraźcie sobie to wokalista, który niespecjalnie chciał wychodzić i śpiewać dla wszystkich. Całkiem podziwiałem tę odwagę.
Ale gdy muzyka się zaczynała, słyszałeś różnicę. Potrafił znaleźć coś niezwykłego w melodii, obok czego inny wokalista przeszedłby obojętnie. Potrafił uczynić humor muzycznym i sprawić, że smutek brzmiał niemal swobodnie. To trudne. Niekiedy wokalistki i wokaliści mówią ci dokładnie, kiedy masz czuć smutek. Harry po prostu śpiewał, potem piosenka się kończyła, a ty zdawałeś sobie sprawę, że cię dopadła.
Tęsknię za tym w nim. Tęsknię za śmiechem, to oczywiste, ale kiedy myślę o Harrym teraz, nie myślę najpierw o tych wszystkich słynnych nocach, o których ludzie lubią opowiadać historie. Słyszę głos. To właśnie przetrwało.
A potem jest następny gość. Harry potrafił sprawić, że pokój stawał się nieprzewidywalny, nawet się nie starając. Elton John potrafił usiąść przy pianinie i przejąć nad nim całkowitą kontrolę. Zawsze można było poznać, kiedy Elton siadał przy pianinie – pokój się zmieniał.
Brzmi to trochę dramatycznie, prawda? Ale to prawda. Niektórzy ludzie grają na instrumencie, a Elton po prostu atakuje to cholerstwo – i jakoś pianino wydaje się z tego powodu całkiem szczęśliwe. To właśnie zrobiło na mnie wrażenie.
To nie była tylko technika. Mnóstwo ludzi ma technikę, potrafią zagrać każdą nutę poprawnie i zostawić cię z poczuciem absolutnej pustki. Elton miał energię. Słyszałeś dwa lub trzy akordy i natychmiast wiedziałeś, kto gra. To jedna z najtrudniejszych rzeczy, jaką muzyk może osiągnąć tożsamość muzyczna. A Elton miał ją od samego początku.
Brzmi to trochę dramatycznie, prawda? Ale to prawda. Niektórzy ludzie grają na instrumencie, a Elton po prostu atakuje to cholerstwo – i jakoś pianino wydaje się z tego powodu całkiem szczęśliwe. To właśnie zrobiło na mnie wrażenie.
To nie była tylko technika. Mnóstwo ludzi ma technikę, potrafią zagrać każdą nutę poprawnie i zostawić cię z poczuciem absolutnej pustki. Elton miał energię. Słyszałeś dwa lub trzy akordy i natychmiast wiedziałeś, kto gra. To jedna z najtrudniejszych rzeczy, jaką muzyk może osiągnąć tożsamość muzyczna. A Elton miał ją od samego początku.
Oczywiście wszyscy pamiętają okulary, ubrania, ogromne widowiska – trudno było ich przegapić. Ale zabierz to wszystko, postaw go w zwykłym pokoju przy zwykłym pianinie to nadal jest Elton. To jest sprawdzian.
Grałem na niektórych jego płytach na przestrzeni lat i to, co zrobiło na mnie wrażenie, to jak naturalnie muzyka zdawała się przez niego przepływać. Bernie Taupin dawał mu słowa, a Elton znajdował w nich cały świat. Nigdy nie rozumiałem dokładnie, jak to robił. Prawdopodobnie najlepiej nie rozumieć wszystkiego. Gdy tylko muzycy zaczynają tłumaczyć każdy kawałek magii, zaczynasz się zastanawiać, czy jej nie zabili.
Elton potrafił być głośny, zabawny i ekstrawagancki, a potem siadał przy pianinie, grał coś delikatnego i nagle słyszałeś zupełnie inną osobę. Lubię muzyków, którzy potrafią cię zaskoczyć. Nigdy nie miałem pożytku z kogoś, kto pokazuje ci wszystko, co ma, w pierwszych sekundach. Elton zawsze zdawał się mieć kolejny bieg, kolejną melodię, inną stronę samego siebie.
Elton potrafił być głośny, zabawny i ekstrawagancki, a potem siadał przy pianinie, grał coś delikatnego i nagle słyszałeś zupełnie inną osobę. Lubię muzyków, którzy potrafią cię zaskoczyć. Nigdy nie miałem pożytku z kogoś, kto pokazuje ci wszystko, co ma, w pierwszych sekundach. Elton zawsze zdawał się mieć kolejny bieg, kolejną melodię, inną stronę samego siebie.
I po tych wszystkich latach wciąż ma ten entuzjazm do muzyki. To może być najbardziej imponująca rzecz. Sukces może sprawić, że ludzie stają się wygodniccy. Wygoda może uczynić muzyków nudnymi. Elton nigdy nie stał się nudny.
George rozumiał przestrzeń. To jest to, co ludzie czasami przeoczają. Nie musiał wypełniać każdej sekundy. Potrafił tam siedzieć z gitarą, słuchać, co robią wszyscy inni, odczekać chwilę, a potem umieścić coś dokładnie tam, gdzie powinno być. Nie dziesięć nut – może trzy, ale to były te właściwe trzy. Taki był George.
Kiedy byliśmy młodzi, żaden z nas nie przybył w pełni ukształtowany. Ludzie patrzą teraz wstecz i wyobrażają sobie John był już Johnem, Paul był już Paulem, George był już George'em. Nie, wszyscy się uczyliśmy. A George uczył się przez całe swoje życie.
To jedna z rzeczy, które w nim podziwiałem. Szukał dalej. Indyjska muzyka otworzyła dla niego kolejne drzwi, Ravi Shankar otworzył następne. George nie traktował tych dźwięków jako dekoracji do przyklejenia na płytę The Beatles. Chciał zrozumieć, skąd ta muzyka pochodzi. Miał do tego cierpliwość. Ja prawdopodobnie miałem mniej cierpliwości – byłem perkusistą, chciałem wiedzieć, gdzie jest "raz". George potrafił zniknąć w czymś na całe godziny.
Ale potem coś przynosił z powrotem. Można usłyszeć jego rozwój na tych płytach The Beatles. Gitarzysta, który wszedł do zespołu jako bardzo młody człowiek, ostatecznie stał się gościem piszącym utwory takie jak "Something" i "Here Comes the Sun". Nikt mu tego nie dał, dojrzał do tego.
A kiedy George grał później na gitarze slide, wiedziałeś, że to on, niemal natychmiast. To ma dla mnie znaczenie. Muzyk powinien mieć swój odcisk palca. George go miał.
Ale to nie jest część, którą pamiętam najbardziej. Lata później, kiedy nagrywałem album "Vertical Man", George przyszedł i zagrał ze mną. Nie musiał. Taki był jednak George kiedy to miało znaczenie, pojawiał się.
Blisko końca jego życia odbyliśmy rozmowę, której tak naprawdę nigdy nie zapomniałem. Zmagałem się z własnymi martwiącymi sprawami rodzinnymi, a George sam był strasznie chory. A jednak wciąż myślał o kimś innym. To mówi o nim więcej, niż ja potrafię opowiedzieć.
Więc kiedy ludzie pytają mnie o George'a muzyka tak, pamiętam gitarę, pamiętam piosenki, pamiętam ten piękny sposób, w jaki potrafił zostawić przestrzeń wokół nuty. Ale pamiętam też człowieka trzymającego gitarę. W przypadku George'a oddzielenie tych dwóch rzeczy nigdy nie było łatwe.
Ale to nie jest część, którą pamiętam najbardziej. Lata później, kiedy nagrywałem album "Vertical Man", George przyszedł i zagrał ze mną. Nie musiał. Taki był jednak George kiedy to miało znaczenie, pojawiał się.
Blisko końca jego życia odbyliśmy rozmowę, której tak naprawdę nigdy nie zapomniałem. Zmagałem się z własnymi martwiącymi sprawami rodzinnymi, a George sam był strasznie chory. A jednak wciąż myślał o kimś innym. To mówi o nim więcej, niż ja potrafię opowiedzieć.
Więc kiedy ludzie pytają mnie o George'a muzyka tak, pamiętam gitarę, pamiętam piosenki, pamiętam ten piękny sposób, w jaki potrafił zostawić przestrzeń wokół nuty. Ale pamiętam też człowieka trzymającego gitarę. W przypadku George'a oddzielenie tych dwóch rzeczy nigdy nie było łatwe.
Nie zawsze przychodził z wszystkim ładnie zapakowanym. Ciekawą częścią było obserwowanie, jak dana rzecz sama się ujawnia. Przestawałeś grać, Paul mógł coś znaleźć, George coś dodawał, ja znajdowałem rytm – i nagle ten mały pomysł, który John przyniósł do pokoju, nie był już mały. To była płyta.
John miał instynkt – to słowo, którego bym użył. Potrafił usłyszeć, kiedy coś było szczere, a kiedy ktoś się zbyt mocno starał. I nie był zbyt cierpliwy wobec tej drugiej opcji, wliczając w to samego siebie.
Ludzie pamiętają Johna teraz jako tę poważną postać okulary, polityka, te wszystkie fotografie, na których wygląda, jakby myślał o losie ludzkości. Potrafił to robić, ale potrafił też być niesamowicie zabawny, bardzo szybki, bardzo błyskotliwy. Czasami próbowałeś pracować, a John palnął coś, co rujnowało następne minut, bo nikt nie mógł przestać się śmiać.
Ten humor wchodził do muzyki. Tak samo jak złość, tak samo jak czułość. Dlatego te piosenki wciąż oddychają. Nie usuwał sprzeczności, zanim je zapisał – zostawiał je w środku.
I jako perkusista nauczyłem się czegoś ważnego, grając za Johnem słuchaj wokalisty. Nie musisz wrzucać wszystkiego, co wiesz, w każdy takt. Czasami twoim zadaniem jest dać głosowi miejsce, na którym może stanąć.
Piosenki Johna mówiły ci, czego potrzebują. Utwór taki jak "Come Together" nie potrzebował, żebym ścigał się po zestawie, udowadniając, że potrafię grać na perkusji – potrzebował klimatu (groove'u). Gdy już znalazłeś ten klimat, zostaw go w spokoju.
To była jedna z wielkich lekcji bycia w tym zespole. Słuchaliśmy się nawzajem. Nie przez cały czas, to oczywiste – wciąż byliśmy czterema chłopakami. Ale kiedy to działało, działało naprawdę.
John potrafił sprawić, że piosenka brzmiała osobiście, nie czyniąc jej małą. Potrafił napisać coś, co zaczynało się w jego własnej głowie, a jakoś miliony ludzi rozpoznawały w tym samych siebie. Nie wiem, jak tego nauczyć, nie jestem pewien, czy się da. Cieszę się, że mogłem siedzieć za nim i patrzeć, jak to się dzieje.
To była jedna z wielkich lekcji bycia w tym zespole. Słuchaliśmy się nawzajem. Nie przez cały czas, to oczywiste – wciąż byliśmy czterema chłopakami. Ale kiedy to działało, działało naprawdę.
John potrafił sprawić, że piosenka brzmiała osobiście, nie czyniąc jej małą. Potrafił napisać coś, co zaczynało się w jego własnej głowie, a jakoś miliony ludzi rozpoznawały w tym samych siebie. Nie wiem, jak tego nauczyć, nie jestem pewien, czy się da. Cieszę się, że mogłem siedzieć za nim i patrzeć, jak to się dzieje.
Ale taki jest Paul. Daj mu instrument, a zazwyczaj znajdzie do niego drogę bas oczywiście, pianino, gitara, perkusja... no i jeszcze jest głos.
Ale umiejętność grania na kilku instrumentach to nie jest powód, dla którego go tu umieściłem. Mnóstwo ludzi to potrafi. W przypadku Paula chodzi o to, co dzieje się w jego głowie, zanim ktokolwiek cokolwiek zagra. Słyszy aranżacje, słyszy, gdzie powinien pójść bas, słyszy harmonię, słyszy tę małą zmianę, o której nie myślisz, że ma znaczenie, dopóki jej nie wprowadzi – i nagle cała płyta nabiera sensu. Widzieliśmy to przez cały czas.
Paul potrafił być wymagający. O tak, mieliśmy swoje momenty. Nie spędzasz tylu lat w zespole bez chęci kazania komuś spadać od czasu do czasu! Paul wiedział, czego chce. Czasami wiedział też, czego chce od twojego instrumentu, co mogło być lekko irytujące, gdy tak się składało, że to ty na nim grałeś.
Ale chodzi o to, że przez większość czasu miał rację. Mogę to przyznać teraz, minęło już wystarczająco dużo czasu.
To, co zacząłem bardziej doceniać, gdy się zestarzałem, to po prostu to, jak kompletny jest umysł muzyczny Paula. Weźmy samą grę na basie nie zawsze traktował bas jako coś siedzącego pod piosenką i dbającego o bezpieczeństwo wszystkich. Potrafił uczynić go melodyjnym bez utraty rytmu. Linia basu mogła poruszać się wokół wokalu i stać się kolejnym głosem w aranżacji. A potem siadał przy pianinie i stawał się innym muzykiem; brał gitarę – kolejnym. To niezwykłe.
Ale to, co robi na mnie największe wrażenie, to fakt, że wciąż chce to robić. Po tym wszystkim po The Beatles, po Wings, po tych wszystkich płytach, trasach, nagrodach i piosenkach, które wszyscy znają, zanim skończy się pierwsza zwrotka – Paul nadal lubi tworzyć muzykę.
To brzmi oczywiście, ale takie nie jest. Możesz osiągnąć taki sukces, że muzyka zamienia się w biznes, którego tak się składa, że jesteś właścicielem. Paul nigdy nie stracił ciekawości – ja w sumie też nie. Może to część powodu, dla którego wciąż tu jesteśmy.
Ludzie czasami chcą, żebym porównał Johna i Paula. Nie robię tego, nie ma to sensu. John był Johnem, Paul jest Paulem, George był George'em, a ja byłem tym przystojnym. Musisz zachować odpowiednią perspektywę!
Ale jeśli pytasz mnie o kunszt muzyczny, o kogoś, kto potrafi wejść do pokoju, zrozumieć piosenkę z kilku stron, a potem pomóc przekształcić ją w coś większego Paul jest nadzwyczajny. Wiem o tym od bardzo dawna. Po prostu nie chodziliśmy wokół, mówiąc sobie takich rzeczy. Byliśmy z Liverpoolu – nie byłoby temu końca!
To brzmi oczywiście, ale takie nie jest. Możesz osiągnąć taki sukces, że muzyka zamienia się w biznes, którego tak się składa, że jesteś właścicielem. Paul nigdy nie stracił ciekawości – ja w sumie też nie. Może to część powodu, dla którego wciąż tu jesteśmy.
Ludzie czasami chcą, żebym porównał Johna i Paula. Nie robię tego, nie ma to sensu. John był Johnem, Paul jest Paulem, George był George'em, a ja byłem tym przystojnym. Musisz zachować odpowiednią perspektywę!
Ale jeśli pytasz mnie o kunszt muzyczny, o kogoś, kto potrafi wejść do pokoju, zrozumieć piosenkę z kilku stron, a potem pomóc przekształcić ją w coś większego Paul jest nadzwyczajny. Wiem o tym od bardzo dawna. Po prostu nie chodziliśmy wokół, mówiąc sobie takich rzeczy. Byliśmy z Liverpoolu – nie byłoby temu końca!
Więc co tworzy wielkiego muzyka? Nadal tego nie wiem, taka jest prawda. Gdyby istniała formuła, spisalibyśmy ją w roku, sprzedali i zapewne kłóciliby się o to, do kogo należą prawa wydawnicze. Harry miał ten głos i tę cudownie dziwną wyobraźnię muzyczną. Elton potrafił sprawić, że pianino brzmiało potężniej niż pokój, w którym stało. George wiedział, kiedy nie grać. John ufał instynktowi. Paul zdaje się słyszeć muzykę z każdego kierunku naraz. Ale żaden z nich nie dotarł tam w ten sam sposób. To właśnie w tym lubię. Muzyka byłaby strasznie nudna, gdyby wszyscy znali poprawny sposób jej tworzenia. Nie ma jednego. Słuchasz, grasz, popełniasz błędy. Od czasu do czasu wszyscy lądują w tym samym czasie we właściwym miejscu. A kiedy to się dzieje, starasz się tego nie popsuć. Miałem dość często szczęście przeżywać takie momenty – częściej, niż kiedykolwiek się spodziewałem, będąc dzieckiem w Liverpoolu i marząc o perkusji. I po tych wszystkich latach wciąż czerpię przyjemność z grania. To może być najlepsza część całej tej historii. Pokój i miłość (Peace and love), pokój i miłość.
